
VieiroRevistadeinformaciónenDrogodependencias,AdiccionesySalud|PUBLICACIÓNGRATUITA|www.vieiro.orgGALICIA|AÑO2785MARZO2018INMEMORIAM1938-2017JoséManuelVázquezGómezPresidentedeVieiroESCUELADEPADRESJUNTADIRECTIVAVIEIRO

Oxicorte,plegadoraycizallaChapaparacubiertasPol.Ind.deBértoaH-21,2215105CARBALLO(ACoruña)Telf.981700700

RevistadeinformaciónenDrogodependencias,AdiccionesySalud|PUBLICACIÓNGRATUITA|www.vieiro.orgVieiro’85GALICIA|AÑO27MARZO201845FIRMADECONVENIOXuntadeGalicia-VieiroSUMARIOCARTADIRECTORUnañodelucesysombras.................INMEMORIAMAJoséManuelVázquezGómez.......47ELPERFILPresidentedeVieiro..................................11SERVICIOSDEVIEIROAtención,informaciónyasesoramiento...........................................12ORIENTACION287ObrasocialLaCaixaInmemoriamReuniónconorientadorasI.E.S.......17OCIONOCTURNO“Aquexogas”enCarballo.....................18CONVENIOCOLABORACIONFundaciónLuisCalvo–LaCaixa.....20ESCUELASDEPADRESJoséM.VázquezGómezFogar,Canosa,Brañas,MonteNemeyParga..................................................23CENAESCUELADEPADRESBraseríaCarballo..........................................26OBRASOCIALLACAIXAPatrociniodeprogramas.......................28ATENCIONAFAMILIASHijosconproblemasdeconducta.3118Ocionocturno"Aquéxogas"FIRMACONVENIOJURIDICOXuntadeGalicia-Vieiro............................45ReuniónconConsejeroSanidad....46REVISTAGRATUÍTAATENCIONAMENORESMenoresconprimerosconsumos...49PRESIDENTAJosefinaReyBaldomirPROGRAMAENPRIMARIADIRECTORXoséMaríaAránRodríguezProgramahabilidadesdevida..........53EDITAAsociaciónVieiroPRACTICUMDepósitoLegalC-1727/92AlunmosUniversidadACoruña......56ISSN1138-3933IMPRIMEOffsetColorEuropaS.L.Telf.:981700142CARBALLOServiciodeayudajuridica.....................39REUNIONESVieiroREDACCIÓNYADMINISTRACIÓNRúaVázquezdeParga,119Bloque4-Bajoderecha15100CARBALLO(ACoruña)Telf/Fax:981756161e-mail:[email protected]Web:www.vieiro.orgJURIDICOPROGRAMAENE.S.O.Habilidadessociales..................................5917orientaciónOrientadorasI.E.S.PROGRAMAHABILIDADESHabilidadessocioemocionales.........65ESTADODECUENTASBalancecuentas2017..............................59Vieroestáintegradaen:VIEIRO,nosehaceresponsabledelaopinióndesuscolabora-doresenlostrabajospublicados.Nosepermitelareproduc-cióntotaloparcialdelcontenidodeestarevista.03

cartadeldirectoRXoséMaríaAránVicepresidenteVieiroUNAÑODELUCESYSOMBRAS2017PasarácomounañoagridulceparaVieiro,paranosotroslamuertedenuestroPresidenteD.JoséManuelVázquezGómezmarcóesteañoennegro.Comenzamosel2017conlailusióndecelebrarelactodelveinticincoaniversariodelaasociación(1991-2016)queseveníaplanificando,pormotivosdelaenfermedaddelPresidentesefueposponien-do,hastaeldíanefastodesufallecimiento,traslocualentendimostodosqueyanoprocedíacelebrarnada.Laactividaddelaentidadsemantuvoenelpasadoañosegúnloplanificado,primeroconsupresenciayposteriormentesinsupresenciaporlaenfermedadyposteriorfallecimiento,apesardetodosecumpliótodalaprogramacióndeactividadesyserviciosquevieiroteníaplanificado.Nocabedudaquesetuvoquehacerunesfuerzoespecialamitaddelaño,yaqueelPresidenteasu-míatantadedicaciónalaentidadquemuchasdelastareasquegestionabadirectamente,tuvieronqueserasignadasalosmiembrosdelajuntadirectivayanuestraeducadorasocial.DespuesdelfallecimientodelPresidentesetuvoquerecomponerlajuntadirectivaconnuevoscargosyfunciones,asícomoincluirnuevasincorporaciones.DetodoelloseconfigurólaJuntaDirectivabajola04Nº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySaludPresidenciadeDoñaJosefinaReyBaldomir,acom-pañadaenlavicepresidenciaporDonXoséMaríaAránRodríguez(responsabledecomunicación),enlasecretaríaDoñaMaríadelPilarMataBalbuena(responsabledeserviciosyasistencia)yenlateso-reríaporDonJoséLuisVilaBermúdez(responsabledecontabilidadypersonal),completándoseconlasvocaliasconDoñaSusanaCoutoRamos(responsa-bleserviciosjuridicos),DoñaMaríadelCarmenBelloVilariño(responsabledeprevención)yDoñaRosaCurrásMouzo(responsablederelaciónconfami-lias).Resumiendo,ungranequipoqueestuvoalaalturadelmomentoycircustancias.Perotodoesteesfuerzohumanonoserviríadenadasinlafinanciaciónnecesariaparallevaracabolosprogramasyserviciosofertados,unañomásygra-ciasalospatrociniosdeadministracionescomoelConcellodeCarballo,laDiputaciónProvincialdeACoruñaoLaConsejeríadeSanidaddelaXuntadeGalicia;delamismaformaqueconlaFundaciónLuisCalvoSanzolaObraSocialdelaCaixaysinolvidar-nosdelosanunciantesdenuestrarevista.TodoselloshacenqueconlucesysombraselproyectodeVieirofueseunarealidadenel2017ycomenzaraeficientementeeneste2018.



inmemoriamFinaReyBaldomirPresidentadeVieiroINMEMORIAMJOSÉMANUELVÁZQUEZGÓMEZAJoséManuelVázquezGómez,PepeORayanooPepeVieiro,comoloconocíanuestropueblocarballés.QueridoPepe,recordarteeshacertehonorporsercapazdecombinarsuvidaprofesionalcomotrabajadordelbancoconunavidadecompromisosocial,ungranvalorydiversidadenlaszonasde-portivas,políticasyculturales,enlosquesuprioridaderaserviryayudarasusconciudadanosycontribuirasíamejorartupueblodeCarballo.Hayquedestacarque,enunmomentodegrandificultadparalosjóve-nesylasfamiliasdelaciudad,participasteenreunionesanterioresalajuntadelafundación,enelcualfuisteelegidoPresidentedelaAsocia-cióndeluchacontraladrogaVieiro,porloqueyamostrabaspreocu-paciónpreviamiente,entuetapapolíticacomoconcejalendiferentesáreas.FuistepresidenteininterrumpidamentedeVieirodurante26años,con-virtiéndoloenunreferentefundamentalenlaluchacontraladroga-dicción.Aúnrecuerdoloscomienzosdifícilesque,bajotudirecciónyunidosfraternalmente,tuvimosquesuperar.Noescatimastetiemponi07

inmemoriamesfuerzoparatrabajar,planificaryorganizar,paralograrunaasociaciónefectivaycreíblequehoyendíaseconsi-deraconsolidada,queridayrespetadaenCarballo.Tugenerosoycontinuadotrabajotambiénhasidore-conocidoporlasadministracioneslocalesyautonómi-ca,quedepositaronenlaAsociaciónportipresididalaconfianzaenestadifíciltareadecontenerelavancedelconsumodedrogaentrenuestrajuventud,yfacilitarlesayudaconlaatenciónjurídicadesdeLarachaaFisterraatodoslostoxicómanosconproblemasjudicialespen-dientesmotivadosporaccionesdelictivascausadasporelconsumodedroga.Conhumildad,muchasencillezygranresponsabilidadatendíasaenfermospordependenciaendrogadicciónyasusfamilias,noimportabalahoranieldía,loimportanteeraayudar,yportodaesaatención,sesalvaronmuchos…Tambiénrecuerdotusrecorridosnocturnos,viajandoalospuntosdeventadedrogaenlugaresdemuchoriesgoquetúvalientementeenfrentabas,dedicándoletiempoyvalor.Sontantasytantaslascosasbienhechasquenosdejas,quenoesposiblerecopilarlasenestebreveescri-to,peropermaneceránsiempreennuestrorecuerdo.Ennombredelajuventudyfamiliasenlasqueconcalorycariñoprestasteatenciónyencontrabassoluciónasusproblemas,ysobretodo,ennombredelaJuntaDirectivadeVieiro:MuchasgraciasPresidente.Nuncapodremosllenarelvacíoquedejas,perointenta-remosserfielesherederosdetulegado.SIempreserásNUESTROPresidente.Descansaenpaz.08Nº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySalud



ELPERFILPresidentedeVieirodesde1991,fueconcejal,empleadodebanca,jugadordelBergantiñosydirectivoculturalLlevabatantosaños,ytanintensos,alfrentedelaasociaciónantidrogaVieiroqueparalosmásjóve-nesparecequeJoséManuelVázquezGómeznun-cahayahechootracosa.Pero78años,esunavida,danparamucho.JoséManuelVázqueznacióenlacalleVázquezdePargadeCarballo,frentealaviejaestacióndeau-tobuses.EsdelaconocidafamiliadelosRayano,hijodepanaderaydepolicíalocal.Casadoyconunhijo,desdejoven,alláporlos28,seinteresóporelmundoasociativo.Porlostemassociales,cultura-les,deportivosyhastapolíticos.Jugó16añosenelBergantiños,dondetambiénfuedirectivo,inclusoalmismotiempoquejugador.FuedirectivodelCentroCulturalAlfredoBrañasydelCasino.Yconcejal.Enladictadurayenlademo-cracia.CincoañosconBelloPallasyBazarra,conelquedimitió.Llevabaasuntosruralesyalgunosotros.DespuéslofueconSánchezVilasenlasfilasdelaUCD,encargadodeurbanismoycultura.Fun-dólabandadeMúsica,aumentólosfondosdelabiblioteca,recuperóelfestivaldeBergantiños,Fei-raber,concursos…Peseaesosañosenlapolítica(másporlaempresa:13conHerfragay30enloquehoyeselbancoBBVA)Fueprecisamentedesdelapolítica,atravésdesucargoderesponsabledepolicíaydelegadodese-guridadciudadana,comollegaríaalmundodelaprevencióndedrogodependenciasatravésdelaentidadquéelmismo,yotroscompañeros,fundó.Creóunplanmunicipalcontralasdrogas...CuandodejóelConcello,otroslereclamaronlacontinuidadenestaluchaycomenzó,yaformalmente,laanda-duraenVieiro.Nollegóalapresidencia,porsuer-te,porsuvinculaciónfamiliarconningúnafectado.Fue,porconvicciónsocialyporcarácter.11

servicioinformaciónRosaCurrásResponsabledeFamiliasSERVICIODEATENCIÓN,INFORMACIÓNYASESORAMIENTOUnadelasmásimportanteslaboresqueseestállevandoacaboesque:“todaslaspersonasquereclamannuestracolaboración,esténperfectamenteinformadasencuantoacualquierconsultasobrecualquieradicciónqueselepuedapresentar”.Anteestehecho,Vieirotieneesteservicioadisposicióndetodosquelorequieran.Esteservicioestotalmenteconfidencialyanónimoyofrece:Informaciónsobrecualquieraspectorela-cionadoconlosproblemasderivadosdelconsumodedrogas.Orientaciónyasesoramientosobrees-trategiaspsicoeducativasdeactuaciónfamiliarparalaprevenciónyelmanejodeconductasderiesgoyOrientaciónyasesoramientoalosfamiliaresencuantoalashabilidadesyactitudesdemanejodeconductamásadecuadaparaafrontarsituacionesproblemáticas.12Nº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySaludAdemássedainformaciónsobreprofesionaleseinstitucionespúblicasoprivadasinteresadasenestaáreaqueentiendendeestetemaparaposiblesre-comendacionesderehabilitaciónotratamiento.Informaciónafamiliasconadolescentesqueseen-cuentrenpreocupadosporlosconsumosdedrogasdesushijos/as:serealizaunavaloracióndelasitua-ciónparaasesoraralafamiliasobrecomoafron-tarlaoencasonecesario,derivarlahaciaelcentro

oportuno,informaciónsobrelasdiferentesposibilidadesdetratamientoyderivaciónadiferentesrecursosasistencialesespecializados.Esterecursonacecomoconsecuenciadelanecesidaddecreardeformaprioritarialainformaciónysensibilizaciónso-bretododelasComarcasdeBergantiños,SoneirayFisterraafectadasporlasdrogodependenciasyotrostrastornosadic-tivosyaqueconstituyeunpasoprevioparalaconsecucióndeunapoblaciónformadayconocedoradelosriesgosqueentra-ñanelconsumodesustancias,alavezquepermitearticularundiscursosocialhomogéneoconelobjetodequetantolasfamiliascomolosafectadostenganunguiónparapoderresol-versusproblemas.EsunserviciogratuítodeatenciónalpúblicosinnecesidaddecitapreviayserealizaenlasededelaAsociación.Ademásofreceunserviciotelefónicodeámbitonacional.Elprincipalmétododetrabajoeslaparticipacióndirectaatra-vésdelarealizacióndeentrevistasindividualesconlosusua-riosdemandantes.Paraatenciónpersonal:CalleVázquezdeParga,119bloque4ºBajoDcha.deCARBALLO(ACoruña)Porteléfonollamandoal981756161Porcorreoelectrónico:[email protected]TABLADEUSUARIOSATENDIDOSDURANTEELAÑO2017TOTALATENCIONTELEFONICA+PERSONAL189ATENCIONTELEFONICAHOMBRE13MUJER30JOVEN0TOTAL43ATENCIONPERSONALHOMBRE102MUJER26JOVEN18TOTAL14613

SERVICIOINFORMACIÓNPARENTESCOATENCIONPERSONALATENCIONTELEFONICAHOMBREMUJERJOVENHOMBREMUJERINTERESADOS6121572HERMANOS1PADRES7JOVENTOTAL87114CENTROESCOLAR93055AMIGOS1101104ESPOSAS18003012MENORES5TIOS/ASHIJOS3268111ABOGADOSUAD3143471230TOTALPARENTESCO189SERVICIODEMANDADOATENCIONPERSONALHOMBREMUJERDROGAS34ALCOHOL42CENTROS8DEMANDASJURIDICAS6710DELEGACIONGOBIERNO62HACIENDA2INFO.MENORES2TRAFICO3OTROSORGAN.7LUDOPATIAS1ATENCIONTELEFONICAJOVENHOMBREMUJERJOVEN1418131325189952111539193211012TOTALDEMANDAS189OTRASVISITAS84OTRASLLAMADAS235GESTIONESJUZGADOS12GESTIONABOGADOS69REC.DELEG.GOBIERNO1ESCRITOSVARIOSADM7SEGURIDADSOCIALINFORMESSOCIALESESCRITOSJUZGADOS3GESTIONVARIOSORG.10ALTENATIVAPRISION6GESTIONENPRISION17SOLICITUDINDULTO1HACIENDA1413213TOTALNº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySalud2



OrientaciónRebecaAmoreiraRedactoraVieiroReunióndeVieiroconorientadorasLaasociaciónVieiromantuvoelpasadomesdenoviembreunareuniónconlasorientadorasdelosinstitutosdeCarballo.Porpartedelaentidad,FinaRey,MaríadelPilarMatayMaríaJoséDosil.Desdeloscentros,MaríaJoséVilarelle(AlfredoBrañas),PilarSeoane(PargaPondal),MartaMar-tínez(MonteNeme)yCristinaBaldomir(Artai).Comoobjetivo,presentarlesalosinstitutossuspropuestaspreventivasenlosámbitosescolaryfamiliar,enfavordeunaeducaciónintegraldecalidad.deinstitutosdeCarballoLaasociaciónlespresentósuspropuestaspreventivasenlosámbitosescolaryfamiliar17

OcionocturnoÉricaCastroRedacoradeVieiroAQUEXOGAS?ENCARBALLOVieirotraealanochecarballesaelProgramaPrevencióndeConsumodeSustanciasAdictivasenEspaciosdeOcioNocturnoydeBotellón18Nº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySaludElpasadosábadodía24dejunioenhorariode00:00a3:00horas,conmotivodelasFiestasPatronalesdeCarballolaAsociaciónVIEIROencolaboraciónconlaEmpresaMarexadadePontevedra,llevóacabounaintervencióndentrodelProgramaPrevencióndeConsumodeSustanciasAdictivasenEspaciosdeOcioNocturnoydeBotellón,delServiciodePrevencióndeConductasAdictivas(ConselleríadeSanidad.DirecciónGeneraldeSaludPública).

Elobjetivodeesteprogramafuetransmitiralajuventudinformaciónidónea,contras-tada,verazyobjetivasobrelassustanciasadictivasypromoverunestilodevidasa-ludable,asícomoaumentarlapercepciónderiesgoenelconsumodetabaco,cocaínayotrassustanciasadictivasenelcontextodeocio.Parallevaracaboesteprogramalastéc-nicasrealizarondiferentesactividadesdeinformaciónsobresustanciasadictivas,di-ferentesdinámicassobreprevenciónconelusodenuevastecnologíasylagamificación,conelcuallosparticipantesqueseacerca-ronalstandhicieronsupropiachapaosellevaronunacamisetadelprograma.Lasencargadasdellevaracaboesteprogramafueronunequipodeprofesionalesespecialistasenlapreven-cióndelconsumodesustanciasadictivasenlajuventudyenestetipodeactuaciones.LaactuaciónsellevóenlazonademarchadeCarballo,másenconcretoenlacalledelaestrelladondeseubicanlama-yorpartedepubsyzonadeconsumos.19

ConveniocolaboraciónMaríadelPilarMataSecretariaVieiroCONVENIOCONLAFUNDACIONLUISCALVOSANZUnañomáslaFundaciónLuisCalvoSanzylaAsociaciónVieiromantuvoelconveniodecolaboraciónparalafinanciacióndeVieiro.Queremosexpresarunañomásnuestroprofundoagradecimientoporsugenerosidadporsudonaciónde10.000€.Elimportedeestadonación,comoenocasionesanteriores,hasidodestinadojuntamenteconelrestodenuestropresupuestoalaprevencióndelasdrogodependenciascuyosbeneficiariosdirec-tosson;losjóvenesylasfamilias,asícomoalosgastoscorrientes.LaFundaciónLuisCalvoSanztienedemostradasusolaridadycolaboración,nosóloconVieiro,conlasayudasqueprestaatodoeltejidosocial,cultu-ralydeportivodeCarballoasícomoalaadminis-traciónlocaldesdehaceañosparaquesepuedanirllevandoacabomuchasiniciativasqueredun-danenbeneficiodelasociedad.20Nº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySalud



EscueladepadresLaraRodríguezPsicólogadeVieiroEscueladepadresDesdeelámbitodelaprevenciónlaAsociación“Vieiro”impartetodoslosañosescuelasparama-dres/padresdealumnosescolarizadosendiferen-tesColegiosdeEducaciónInfantilyPrimariaeIns-titutosdeEducaciónSecundariadelacomarcadeBergantiños.Estecurso2017/2018duranteelmesdenoviem-brehastafinalesdemayosedesarrollaránsemanaloquincenalmentelostalleresdeformaciónparato-dasaquellasfamiliasquedeseenasistiratrabajartemasrelacionadosconlaeducaciónfamiliar.Untotalde75madresapro-ximadamentesebeneficiarándelprogramaquetendráunaduraciónmáximade22se-siones.LoscentrosqueesteañoparticipanatravésdelasAnpasofamiliasquedecideninscribirseatravésdelaaso-ciaciónserían:elCEIP“FO-GAR”elCEIP“CanosaRus”ylosIES“AlfredoBrañas”“Mon-teNeme”y“PargaPondal”.Lostalleresestánformadosporunmínimodequincemadres/padresqueacudenendiferenteshorariosalassesiones.Contamoscondosgruposdemadresdeadolescentesquesereúnensema-nalmenteenla"CasadaXuventude"losjuevesde19:00a20:30,losmartesde19:30a21:00enelCEIP"CanosaRus"yunsegundogrupolosviernesde19:30a21:00horas.Todosloslunesde9.30a11:00enelcolegio“Fogar”yquincenalmenteenelcolegio“CanosaRus"conmadres/padresdealum-nosdeinfantilyprimaria.RAZORAZO23

escueladepadresCASAXUVENTUDE1Lostemasquesetrabajansonelegidoselprimerdíaporlasmadres/padresdeunlistadocomoelqueacontinuaciónpresentamos,segúnsusnece-sidadeseintereses.HabilidadespersonalesysocialesLaautoestimaeneldesarrollodeloshijos.Quéha-cerynohacerparasuconstrucción.Elapegoylaautoestima,repercusionesensudesarrollo.Quésonlashabilidadessociales.Educarenlaad-quisicióndelaasertividad,laempatíayelmanejodelasrelacionesinterpersonales.Cómopotenciarlainteligenciasocial.Resolucióndeconflictos.Elméto-donadiepierdetodosganan.Principiosyherramientasparaeducardesdeladis-ciplinapositiva.Amabilidadyfirmeza.Alternativasalcastigo,lasconsecuenciaslógicasynaturales.Deci-deloqueharásyséconsecuente.Daránimoellen-guajedelempoderamiento.LasmetasequivocadasyPadresayudandoapadres.ViolenciaAcosoescolarcomoprevenir,detectareintervenir.Quéhacersimihijoesacosadooesacosador.Ti-posdeacosoescolarysusmanifestaciones.QueCASAXUVENTUDE2Lacomunicación.Obstáculosqueafectanalacomunicaciónyestrategiasparaentendernosmejorconloshijos.Herramien-tasdecomunicación.Lasemociones,comogestionar-lasyenseñaraseremocional-menteinteligentes.Lasinteligen-ciasmúltiples.Componentesdelainteligenciaemocionalcomoeducarparasuadquisición.24DisciplinapositivaNº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySalud

FOGARSexualidad:Lasetapasdeldesarrollosexual.Cómodesarrollarunabuenaeducaciónsexual.Lasexualidadenlainfancia.Cómoabordareldesarro-llosexualenlainfancia.Lasexualidadenlaadoles-cencia.Métodosanticonceptivosyenfermedadesdetransmisiónsexual.Losestudios:TécnicasdeestudiosyQuehayde-trásdelfracasoescolarLafamilia:Elciclovitalysuscrisiscomogestionar-lo.Lascaracterísticasdelainfancia.Lasrabietas,lasnormasylímites,hábitos,comomodificarunaconductainadecuada.Laadolescenciaysuscarac-terísticasyComomanejarlosconflictosconmihijoadolescente.dicelaley.Laviolenciadegéneroentrelosjóvenes.Cómoeducarparaprevenirlaviolenciadegénero.Prevencióneintervención.Lanecesidaddeeducarenvalores.Ladiversidadenriquece,diversidadfun-cional.ConductasadictivasComoprevenir,detectareintervenirsimihijocon-sumedrogas.Ladependenciaemocional.Quéha-cercomopadre/madre.Ladependenciaalcuerpo.Lostrastornosdelaalimentaciónyelusoymalusodelasnuevastecnologías.Comoeducaramihijoenlaeradelatecnología.Laasistenciaasícomolaparticipaciónesvaloradacomopositivaylasfamiliasrefierenqueesunaex-perienciamuyenriquecedoratantoanivelfamiliarcomopersonal.Todoslosañosseincorporannue-vasmadresquenohabíanacudidoconanteriori-dadaunaEscueladePadres/Madresperounam-plionúmerodemadresacudencadaaño,algunasconunaexperienciaenestostalleresdemásde10años.Paralasprofesionalesqueimpartimoslostalleresesuntrabajoquegenerasatisfacciónporelbuenclimaquesecreaenlosgruposylalaborpreventi-vayformativaquesuponen.RUS25

CenadelaescueladepadresdevieiroLasintregantesdelaescuelademadresdelaAsociaciónVieirodelmunicipiodecarballo,sereunieronenlaBraseríaCarballodelacapitaldeBergantiñosparacelebrarunacenadeconfraternidad.Todaslasasistentesdisfrutarondeunaanimadaveladaenlaquecompartieronbuenhumorybromasyrecordaronlasmejoresanécdotasymomentosvividosduranteelpasadocurso.Además,tambiénaprovecharonparahablardefuturosproyectos.Mercedes,AnayJosefaLara,CarmenyMarisol26Nº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySaludLaura,MontseyMónica

CheloyMayaMiliyMartaAna,BeatrizyBeaTundra,MaríayAnaYolandayMaripiMónica,ChusyPilarCeleste,AnaySandraAnayMaribel27

OBRASOCIALLACAIXAJoséLuísVilaTesoreroLaCaixayVieirojuntoscontralasadiccionesLaObraSocialdeLaCaixacolaboraunañomásconlaasociaciónVieiroensusprogramasdeprevencióndelasdrogodependenciasatravésdeunaimportanteaportacióneconómica.LadirectoradelasucursalqueLaCaixatieneenlacallecarballesaValleInclán,AnaMourelleVázquez,hizoentregaalavicepresidentadeVieiro,JosefinaReyBaldomir,deunchequeporunimportetotalde8.000euros.LaasociaciónVieiro,conlaayudadelaObraSocial'LaCaixa',ayudaaevitarquelosmenoresentrenenelmundodelasadicciones.EnVieironuncaprohibimos,nosotrosinformamos.EslapremisaconlaquelaasociacióndeCarballolleva17añosrecorriendocentroseducativosdelacomarcadeBergantiños.Estalabor,conlaqueintentanprevenirconductasadictivascomoelconsumodedrogasyladependenciadelteléfonomóvil,larealizangraciasalacolaboracióndelaObraSocial"LaCaixa".Trabajamoslaprevenciónfomentandolashabilidadessocialesdesdedistintospuntosdevista,yaquehacemosactividadesconniñosqueestánenEducaciónInfantilhastaadolescentesdeEducaciónSecundaria»,esimprescindiblepromoveryaenlosmáspequeñosenconductassaludables.Larepeticiónseconvierteenfactorclaveaestasedadesparaqueelmensajecalehondoenlosniños.Yesque,segúnconstatan,losmenorescadavezseinicianantesenelconsumodedrogas.28Nº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySalud



ATENCIÓNAFAMILIASMaríaJoséDosilEducadoraSocialVieiroPROGRAMADEATENCIÓNAFAMILIASCONHIJOSCONPROBLEMASDECONDUCTAEncuestióndelaeducacióndeloshijoslares-ponsabilidadprincipalrecaesobresuspa-dres.Esonoquieredecirqueseanlosúnicosagentessocializadores:laescuela,losmediosdecomunicación,lapandilladeamigos,lasmodasejercentambiénunaimportanteinfluenciaenesaeducación.más,confrecuencialospadrestrataninconsciente-mentedecompensarlafaltadetiempoquededicanasushijosconunamayorpermisividad.Elobjetivopareceserconseguirquelosniñosseanfelicesentodomomento,yparaelloseprocuranonegarlesnada,inclusoanticiparseasusmenoresdeseos.Peroelpapelmásimportanteeseldelospadres,amenosqueéstosseinhibandecumplirlo.Estalabornoestáexentadedificultadesenlaac-tualidad.Confrecuenciaelpadreylamadretraba-janfueradelhogar,porloquedisponendemenostiempoparadedicaracomunicarseconsushijos.Generalmenteenlasfamiliashayunoodoshijos,conloquelosniñoscarecendelaoportunidaddeaprenderarelacionarse,respetarycompartirconsushermanos.Todasesasausenciassuelenquedarcompensadasconlarealizacióndeactividadesextraescolares,lacontemplacióndelatelevisión,yladisponibilidaddemuchosmásjuegosyelementosdeocio.Ade-31

ATENCIÓNASFAMILIASSinembargo,paradójicamente,elresultadonoesunamayorfelicidaddeloshijos.Lassatisfaccionesconseguidasatravésdemediosexteriores(juguetes,ropas,comodi-dades)proporcionansiempreunafelicidadpasajera:hastaquesurgeunnuevodeseo,unnuevocaprichoaobtener.Así,enmuchasfamiliaslosproblemasdeconductaquemuestranloshijosdesdelaprimerainfanciaprovocanfrecuentesenfrentamientosconlospadresy,enoca-siones,unasensacióndefracasoenlosprogenitoresquepuedetraducirseenunabandonoprogresivodelaresponsabilidadpaterna.Lospadresdebeneducarasushijosdes-demuypequeños.Debenmostrarconsuejemplolasconductasyactitudesqueloshijosaprenderánporobservación.Debendialogarconellos,escucharles,darlesex-plicacionesdeporquéalgunascosasestánbienyporquéotrasnoloestán.Debendarlestodolonecesario,peroescatimarlosuperfluo.Debenacostumbrarlesa"ganar-se"ciertosprivilegiosoplaceresespeciales.Debenmarcarleslímitesclarosycoheren-tesparaquelosniñosseacostumbrenaca-minardentrodeellos.Debenmostrarlessucariño,perotambiéndebensaberdecirles"no",paraqueloshijosnocrezcancreyen-doquevivenenunmundoenelquetodopuedehacerseytodopuedeconseguirse.Educarbienaloshijosnoesfácil.Nisiquie-raessiemprealgograto.Laactituddemu-chospadresintentandoquesushijoslesveansiemprecomounos"maravillososre-yesmagos"denotaavecesignorancia,ave-cesegoísmo,ysiempreirresponsabilidad.Laconductamaternaopaternadeconce-derasushijostodoloquepidendacomoresultadounosadolescentesinsatisfechosyunosadultosinmaduros.Enelclimasocialactual,conloscambiosquesehaidoproduciendoenlosúltimosaños,desdelaAsociaciónVieirosevieneobservandoladifícilsituaciónquelasfa-miliasestánatravesando,debidoaéstasyotrascausas,manifestadaporlascrecien-tesdificultadesdelospadresparaejercerdeunmodoadecuadosufunciónylasdis-torsionesconductualesmanifestadasporlosniño/asyjóvenescadavezmásnumero-sosydemayorgravedad.32Lasprincipalescaracterísticasdeestadis-torsiónconductual,vienendeterminadasporunaseriedesituacionescaracteriza-dasporunafaltaevidentedeautoridadysemanifiestandelasiguienteforma:seenfadanconrelativafrecuenciallegandoaencolerizarse,sonhabitualeslasrabietasdetodotipopuespierdenconfacilidadNº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySalud

lapaciencia,discutencontinuamenteconlosadultos,desafíanlasreglasynormasdelhogaroescuela,acostumbranapro-vocarmolestandodeformadeliberada,culpanalosdemásdesuspropioserro-res,utilizanunlenguajeobsceno,suelenpresentardificultadesacadémicasy/ofra-casoescolar,etcEnestesentido,sehaimplantadounnue-vodispositivodesdelaAsociación:elPro-gramadeAtenciónaFamiliasconhijosconproblemasdeconducta,quesetratadeunserviciodemediacióneintervenciónsocio-educativafamiliar.Esteprogramaplanteacomoobjetivoge-neralmodificarlosfactoresderiesgoydeproteccióndelentornofamiliarparapreve-nirenlosadolescentesesosproblemasdeconductaanteriormentemencionados,atravésdelamejoradelashabilidadesedu-cativasdelospadres(comunicación,esta-blecimientodenormas,supervisióndelaconducta),elfortalecimientodelosvínculosfamiliaresylaclarificacióndelaposturafa-miliar.Entresusobjetivosespecíficospretende:Mejorarlacantidadycalidaddelacomu-nicaciónfamiliar,disminuirlafrecuenciaylaintensidaddelosconflictosfamiliares,mejorarlacapacidadparamanejaremocio-nesnegativas,favorecerelestablecimientodevínculospositivosentrepadresehijos,aumentarelusodelaresolucióndeproble-mas,aumentarelcumplimientodenormassocialesyfamiliaresporpartedeloshijos,mejorarelseguimientoylasupervisióndelaconductadeloshijosyaumentarlauti-lizacióndemétodosdedisciplinapositivaporpartedelospadres.Atravésdedistintassesionestrabajamoshabilidadescomo:Laexperienciademuestraqueesposi-ble“educar”alospadresparamodificarymejorarsushabilidadeseducativasydegestiónfamiliardemaneraquesereduz-canlosfactoresderiesgoalosqueestánexpuestossushijos/asyseincrementenlosfactoresdeproteccióndeseablesparalosmismos.Comunicación,emociones,manejodelairaylaansiedad,técnicasderelajación,esta-blecimientodelímitesynormas,resolucióndeconflictos,tomadedecisiones,habilida-desdeinteracciónsocial,empatía,saberhacerelogios,saberdisculparse,saberde-cirno,pedirayuda,realizaryaceptarcríti-casoquejassinenfado,ponersedeacuer-do(negociar),ocioytiempolibre.ElProgramadeAtenciónaFamiliasestádestinadoaprestarapoyoalasfamiliasconhijos/asqueatraviesaunasituaciónconflic-tivaenlasrelacionespadres-hijosadoles-33

ATENCIÓNASFAMILIAScentesyenlasquesedetectanproblemaspreco-cesypersistentesdelaconductaenunmomentodeterminado.Laorientaciónalasfamiliasserealizaráatravésdeunaintervenciónenelsistemafamiliar,conlafinalidaddetrazarlíneasmásadecuadasdeconvi-venciaycomunicaciónquepermitansolventarlosobstáculosdeldinamismofamiliarydelaevolucióndecadaunodesusmiembros.Asíeltipodeinter-venciónseráfundamentalmentepráctica,dinámicayparticipativa,procurandopotenciarlaimplicaciónycolaboracióndelosasistentes.Elapoyoyelentre-namientodepadresehijoscontribuiránaromperesecírculoviciosomejorandoelclimafamiliaryfa-voreciendolafuncióneducativaysocializadoradelafamilia.EsteprogramadeintervenciónfamiliarsellevaacaboenlasededelaAsociaciónAntidroga“Vieiro”sitaenlaC/VázquezdeParga,Nº119,Bloque4º-BajoDerechadeCarballo.Elmododesolicitaresteservicio,decaráctergratuito,esacudiendoalaentidadollamandoalteléfono981756161paraconcertarunacita.34Nº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySalud



ConcellodeCabanadeBergantiñosD.JoséMuíñoDomínguezAlcalde-PresidenteConcellodeCabanadeBergantiñosUnlosúltimosañoslasadiccionesylasdrogaspasarondeserunproblemasecundarioaserunproblemaprincipalentrelosadolescentesylosjóvenes.Estarelaciónhabitual,cotidianay“normal”conlasdrogasmuestralatendenciaalagravamientodelproblema.Poresodebemosbuscarpropuestasalternativasbasadasenlacomprensiónyelrespetoqueevitenqueladrogaseconviertaennuestracompañeradeviaje.QuieroagradeceraVIEIROlaoportunidadquemeofreceparamandarunmensajepositivoaestasociedadquesecomportacadavezdemaneramásindividualistaenlaqueprevalecemáseléxitopersonalqueelbiensocial.Porunavidasanawww.concello-cabana.es


JurídicoSusanaCoutoResponsabledeServiciosJurídicosServiciodeayudajurídicaLaAsociaciónAntidrogaVieiro,intentandodestacarlagraveycomplejarealidaddeladroga,sepropuso,den-trodelámbitoespecialestatutario,elfundamentaleindeclinablefindeladefensayproteccióndelindividuoydelacolectividadanteelconsumo,promociónyempleodelasdrogastóxicas,estupefacientesyanálogos.Promocionarlatomadeconcienciacolectivaeindividualsobreeldañogeneradoporelempleoyusodeestassubstancias,poniendoenprácticatodoslosprogramasdeprevenciónqueseannecesariosparacubrirtodaslasnecesidadesquepuedantenerlosdistintosámbitosafectados.Dentrodeesteenunciadosefueincorporandoentreestasactivi-dades“LADEFENSAJURIDICADELOSTOXICOMANOS,MENORESYFAMILIASquepordistribuciónensumomentoporlaXuntadeGaliciaatravésdelPlandeGaliciaSobreDrogas,antes,yenlaac-tualidadporlaSubdirecciónXeraldePlanificaciónyProgramaciónAsistencial,delaConselleríadeSanidade,senosasignóunazonadeinfluenciaqueabarcadesdeLARACHAaFISTERRAyquecomprendelosAyuntamientosdeCarballo,Coristanco,Laracha,Malpica,CabanadeBergantiños,Ponteceso,Laxe,Camariñas,Muxia,Vimianzo,Zas,Cee,Corcubión,DumbríayFisterraparaprestarunservicioconunapoblaciónqueactualmentealcanzaalrededorde120.000habitantesdelasco-marcasdeBergantiños,SoneirayFisterra.ElProgramadeAtenciónJurídico-Social(PAXS)comoasísedenominaelservicio,fuepuestoenfuncionamien-toenelaño2001debidoalagrandemandaqueexisteenlazonadeesterecursoycuyosobjetivosson:dotaraesteprogramadeunoscaucesdeasistenciaorientativaquepermitagarantizaraldrogodependienteunajustadefensadesusinteresesantelaseventualidadesqueseproducenalolargodelasdrogadicción,bienseafrentealaadministracióndejusticiaoantecualquieradministraciónpública.EsteprogramasellevaacaboenlasededelaAsociaciónAntidroga“Vieiro”sitaenlaC/VázquezdeParga,Nº119,Bloque4º-BajoDerechadeCarballo.Elmododesolicitaresteservicio,decaráctergratuito,esacudiendoalaentidadollamandoalteléfono981756161paraconcertarunacita.39

JURÍDICOESTADISTICAElnúmerodeusuariosqueutilizaronesteservicioduranteelaño2017:USUARIOSNUEVOSUSUARIOSYAREGISTRADOSTOTAL277198TIPODEPROCEDIMIENTONºDEPROCESOSDemandaporprocedimientospenales31personasDemandaporprocedimientosdefamilia4personasDemandaporprocedimientosadministrativos26personasPERFILDELUSUARIOHOMBRESMUJERES99%1%ESTADOCIVILSOLTERO73,2%CASADO3,2%SEPARADO23,6%NIVELDEESTUDIOSE.PR.INCOMPLETA28,2%E.PR.COMPLETA47%ESO1ºETAPA15,6%ESO2ªETAPA9,2%FUENTEPRINCIPALDEINGRESOSACTIVIDADLABORAL23,2%PRESTACIONESSOCIALES33,5%PRESTACIONESDESEMPLEO10%AYUDAFAMILIAR8%OTROS25,3%SITUACIÓNLABORALCONTRATOINDEFINIDO0,00%CONTRATOTEMPORAL15,7%PARADOSINTRABAJOANTERIOR10,2%PARADOCONTRABAJOANTERIOR61%INCAPACITADOPERMANENTE11,3%OTROS1,8%NOCONTINÚANESTUDIANDO100%40Nº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySalud

CONVIVENCIASÓLO32,6%SOLOCONHIJOS1,6%CONLOSPADRES46,2%CONLAPAREJA8,3%CONLAPAREJAEHIJOS8%OTROS3,3%LUGARDERESIDENCIAENCASAS96,1%ALOJAMIENTOINESTABLE3,9%NIVELDEESTUDIOSE.PR.INCOMPLETA27,3%,E.PR.COMPLETA45,5%ESO1ºETAPA18,2%ESO2ªETAPA9,1%DROGAPRINCIPALDECONSUMOHEROINA33,2%COCAÍNA13,8%CANNABIS4,8%BENZODIACEPINAS4%ALCOHOL9,9%HEROÍNACOCAÍNA34,3%CLASEDEDROGADEINICIODECONSUMOTABACO-ALCOHOL-HACHÍS-COCAÍNAVÍADEADMINISTRACIÓNORAL14,5%FUMADA6%INHALADA61%ESNIFADA14%INXECTAD4,5%EDADDEINICIODELCONSUMODEDROGASRANGODEEDADPERSONASPORCENTAJE0-14años310%15-18años1136,7%19-24años723,3%25-29años413,3%30-34años26,7%35-39años26,7%40ómás13,3%41

JURÍDICONÚMERODEINTERVENCIONESACTIVIDADESREALIZADASENLOSPROCEDIMIENTOSNºEntrevistasconusuariosofamiliares114Contactosconabogados122Redaccióndeescritosjurídicos-recursos25GestionesenJuzgados16GestionesenCentrosPenitenciarios8GestionesendiversosOrganismosPúblicos13Solicituddesuspensiónpena6Solicituddeinformeterapéutico13CAMBIOSSIGNIFICATIVOSCelebracióndejuicios4Sentencias4Ingresoenprisión5Concesiónsuspensióncondena1PROCESOSCERRADOSPORMOTIVODESALIDA42PROCESOSCERRADOSNºSolucionados50Abandonos6Derivadosacentrospenitenciarios4DerivacióndispositivoPGD4Nº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySalud

ConcellodeCarballoD.EvencioFerreroRodríguezAlcalde-PresidenteConcellodeCarballoMesientoorgullosodehabercolaboradodesdevuestrosprimerospasos.ConentidadescomoVIEIRO,quecongenerosoesfuerzoyvoluntarismo,tantohabéisaportadoaqueseconviertaentransitableeseca-minoangostoqueeselmundodelasdrogasquefueformandoenlavidadealgunagentejoven.Elcaminotenemostodoslaresponsabilidaddeallanarloycontadsiempreconelapoyodelayunta-miento.Quesirvanpuesestasprimeraspalabrasparaagradeceroseltrabajodesarrolladohastaahoraypordarmelaoportunidaddeintentaranimaralconjuntodelasociedadcarballesaaquedenelpasoalaparticipaciónycolaboracióncontodotipodeentidadesque,comolavuestra,estándesarrollandounpapelfundamentalenlaconservacióndeunCarballomáshumano,solidarioyreferenteinequívocoenelcompromisosocial.Porunavidasanawww.carballo.gal


CONVENIOXUNTAYVIEIROXoséMaríaAránVicepresidenteVieiroEllunes3deMarzode2017,laAsociaciónVieiroyensurepresentación,D.XoséMªAránRodriguezylaSubdirecciónXeraldeAsistenciaSanitariadelaXuntadeGalicia,representa-daporD.JesúsOsorioLópez,firmaronelconvenioparalarealizacióndelprogramaAYUDAJURÍDICAALTOXICÓMANO,MENORyFAMILIASenlasedeenSantiagodeComposteladelaConselleríadeSanidade.ElobjetivoprincipaldeesteconvenioescontinuarconeldispositivoqueVieirotieneimplantadoparaatenderlaproblemáticajudicialdeltoxicómano.Sufnalidadesorientaryasesoraratoxicómanosyfamiliassobrete-masjurídicos,administrativos,civilesosocialesfacilitandomedioshumanosymateriales,promoviendoayudajurídicaatoxicómanosdetenidos,facilitandoinformaciónadecuadasobreproblemasjudicialespendientesocualquierotrotrámiteantecualquieradministraciónuorganismoyproporcionandoatravésderecursospúblicosoprivadosacreditadosalternativasparalasdemandasdecumplimientodemedidasdeseguridad,remisióncondicionaldepena,ocumplimientosdecondenasencentrosterapéuticosbasándoseenunpilardeactuaciónúnico,facilitarinformaciónjurídicapolicialycarcelariaveraz,confidencialyanónimaconelfindequelaspersonasquepresentanunaadicción,dispongandeunasgarantíasmínimastantoensurelaciónconlajusticia,comoenlaasistenciaenjuzgados,comisaríasocárceles.ElámbitodeactuaciónquelaAsociaciónVieirotieneasignadoparaesteprogramaabarcaeláreadesaluddeLarachahastaFisterra.45

ReuniónenlaXuntaAntónLouzaRedactordeVieiroVIEIROPARTICIPÓENLAREUNIÓNANUALDELAXUNTADEGALICIAdeTRANSTORNOSADIcTIVOSElconselleirodeSani-dad,JesúsVázquezAlmuiña,presidióelpasadomesdejuniolareuniónanualconlasen-tidadessinánimodelucroquefirmanconveniosconlaXuntaparaeldesarrollodeprogramasdeatenciónalasaludmentalytrastornosaditivos,alosquelaAdmi-nistracióndestina6,2millo-nesdeeuros.Enelcampodelostrastornosadictivos,elSergasdedica5.500.144eurosaconveniosdecolabora-ciónconnueveasociaciones.Enestemarco,sere-novaronlosacuerdosconlaAsociaciónCiudadanadeLuchaContralaDroga(Alborada),laAsociaciónCiudadanadeLuchaContralaDrogadeACoruña(Aclad),laAsociaciónFerrolanadeDrogodependen-cias(Asfedro)ylaAsociaciónCruzRojadeLugoparaeldesarrollodeprogramasdeatenciónapersonascontrastornosadictivosrelacionadoscondepen-denciasnoalcohólicas.Porsuparte,conlaFundaciónMontedelGozolarealizacióndeunprogramadetratamientoyreha-bilitación,deladependenciaalcohólica;ydelpro-gramaterapéutico-educativoProyectoHomedeatenciónyrehabilitacióndedrogodependenciasenGalicia.Además,paralaatenciónambulatoriaalas46Nº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySaluddependenciasrelacionadasconelalcohol,tabaco,juegoyotrasadiccionessinsustanciasefirmaronacuerdosconlaAsociacióndeExalcohólicosLuisMiguelMorásdeACoruña,laAsociaciónLasBur-gasdeOurense,laAsociacióndeExalcohólicosdeFerrolterraylaAsociaciónViguesadeAlcohología(Asvidal).Enlosprogramasdeincorporaciónsocialyaten-ciónjurídicosocial,laConsejeríadeSanidadrenovósucolaboraciónconlaAsociaciónVieiro,laAsocia-ciónATOX,laAsociaciónALIAD,laAsociaciónAnto-nioNoche,conResurgirProvincial,conlaFunda-ciónÉrgueteIntegraciónylaAsociaciónRenacer.Suobjetivoesdesarrollarprogramasparaprestarunaatenciónintegralalaspersonascontrastornosadictivosyproblemáticasocialañadidaprestandoayudatécnicaajuecesyfiscalessobrelarealidadsocial,personalyfamiliar.

ConcellodeCoristancoD.AbrahánGerpeMuñizAlcalde-PresidenteConcellodeCoristancoDesdelasadministraciones,losgobernantes,tenemoslaobligacióndeproporcionaralosciuda-danoslosmediosytambiénllevarabuenpuertotodaslasiniciativasparaalcanzarunmejorbienes-tarsanitariodenuestrosciudadanos.Nocabedudadequehayqueevitartodasaquellasactividadesqueseannocivasparalasalud,enelcasodelasdrogastenemosquerechazarlasdeplano,aunquetengamoslegalizadasalgunasdeellas.Debemosdiferenciarentrelamoderaciónyelabusoindiscri-minado.Niquedecirtienequetantolasdrogasilegalescomolaslegales,estánhaciendotantodañofísicaymentalmentealindividuo;peronopodemosolvidaratodaslaspersonasquetambiénsufrenasualrededor:familiares,amigos...ellostambiénpadeceninvoluntariamenteelmaldelasadicciones.Entretodostenemosqueconseguirquelalacradelasadiccionesdesaparezcadenuestrospue-blosyalaspersonasqueseenriquezcanconellasrechazarlas.Estareadetodoslucharporunmundomejor,llenodesaludylibertad.Porunavidasanawww.coristanco.gal


ATENCIÓNAMENORESMaríaJoséDosilEducadoraSocialVieiroPROGRAMADEATENCIÓNPRECOZAMENORESCONPRIMEROSCONSUMOSEnlasociedadactualelocioyeltiempolibredelosjóvenesseacompañaenocasionesdelconsumodediferentessustancias.Avecestantoestosconsumoscomolaposesióndedrogassetrasladaalámbitoescolarysurgeenloscentroseducativosloqueobligaarealizaractuacionesdisciplinariasyadministrati-vasencumplimientodelaley,conlainevitablenotificaciónenelexpedientedealumno/a.Seevidenciaanteesteproblemaunaclarapreocupaciónyde-mandaporpartedelacomunidadeducativa:equiposdirecti-vos,claustrosdeprofesoresyanpas.Conscientesdeestoshechos,ycomomedidapreventiva,laAsociaciónAntidroga“Vieiro”respondeaestarealidadllevan-doacaboelprogramaparalosmenores“infractores”ysuspadres(atravésdeloscentroseducativos,medianteloscualesloaalumnos/aspuedenserderivadosalpro-gramadeatenciónpsicoeducativa)paraparticiparenunprogramadeatenciónprecozamenoresconprimerosconsumos.LaAsociaciónVieirotratadeestemodoquelassancionesqueleimponganloscentrosalosalumnos/asmenoresdeedadporconsumiroposeersustanciaspsicoactivasdentrodelrecintoescolar,puedansersus-tituidas;siasíloestimanconveniente,porotrasmedidasdereeducacióndandolaposibilidadderealizaruncursodepromocióndelasaluddeinformaciónsobrelasdrogasylasdrogodependencias.Esteprogramaesunespaciodereflexiónytrabajo,quetambiénseabrealosfamiliaresparaquetomenconcienciadesuimportanciapreventiva.Elprogramasedirigeaalumnos/asquecursanEducaciónSe-cundariaObligatoria,PEMAR(Programademejoradelapren-dizajeydelrendimiento),FPBá-sica,ciclosformativosybachi-ller.49

opiniónConlarealizacióndeesteprogramanosplanteamoscomoobjetivos:-Proporcionarunaalternativaformativo-preventivaalasancióneducativaporcon-sumooposesióndedrogasenelrecintoescolar.-Proporcionarinformaciónsobrelasdro-gas,susefectosydelprocesodeunadro-godependencia,concienciándolesdelries-godelconsumo,conlafinalidaddequetomenunaposturamáscomprometidahaciaelabandonodelmismotratandodeevitarunaposteriordrogodependencia.Seabordatambiénlaaclaraciónydesmitifi-cacióndeideaserróneas,confusasomani-puladorasrespectoalasdrogasysusefectos.Elprogramasellevaacaboencualquiermomentodelcursosegúnderivaciónydemandadelcentroeducati-voysedesarrollaalolargo6sesionesdeunahoradeduracióncadaunayconunaperiodicidaddedosdíasporsemana.Elcursoesdecarácterindividual.Siempresellevaráacaboademandadelcentroeducativoconalumnos/as,porloqueesnecesariounniveldemotivación.Setieneencuentaelniveldeconsumo,lasituaciónpersonalyfamiliardelmenor.Lametodologíautilizadaesindividual,alternandotécnicasdirectivasynodirectivas.Seutilizanmétodospar-ticipativosquepotencienlaimplicaciónycolaboracióndelasistente(discusióndirigida,debate,análisisdecasos,role-playing,…)Sepropiciaunclimaenquealjovenleresultefácilhablardesusdudas,preocupacionesytemoresparti-culares,contandoconelapoyoconstantedeleducadorquerealizaunseguimientoindividualizadodecadaalumno/a,ytambién,apeticióndelalumno/aestaráabiertoacomentarcualquierposibleduda.50Nº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySalud

ConcellodeALarachaD.JoséManuelLópezVarelaAlcalde-PresidenteConcellodeALarachaLasociedadactualavanzamuydeprisa.Elmundoglobalizadonospermiteaccederainforma-ción,serviciosyposibilidadesinimaginableshacepocosaños,peroalmismotiempopuedehacernosolvidarlomásbásicoeimpedirnosverproblemassocialesquetenemosdelantedenosotros.DesdehacemásdeuncuartodesigloVieirovienerealizandounalaboresencialeimpagableparaeducaralajuventud,prevenirlasdrogodependencias,enseñarlesquehaysalidaalaspersonasquehancaídoeneseoscuromundoyapoyarasusfamilias.Esunorgullocolaborarcontodaslasentidadesquepretendenunasociedadmejorparatodos.Ojalállegueelmomentoenelquevivamosenunmundolibrededrogas.Enbuscadeeseobjetivoideal,VieirosiemprepodrácontarconelapoyodelConcellodeLaracha.Porunavidasanawww.alaracha.galwww.alarachaturismo.galwww.mardecaion.gal


PROGRAMAHABILIDADESSusanaRecaryPsicólogadeVieiroProgramahabilidadesdevidaPrimariaElprogramadehabilidadesdevidaqueofrecelaAsociaciónAntidrogaVieiro,sellevaacabodesdehaceañosenloscolegiosdeprimaria.Enesteaño2017,enloscentrosdeSofán,CanosaRus,Néto-ma-Razo,ACristina,Artai,SanLuisRomero,Berganti-ñosyFogardeCarballo.Elprogramatienedosobjetivosfundamentales:pro-porcionaralosalumnoslashabilidadesnecesariasparaeldesarrollodesuvidadiariaeinformarlossobrelasconsecuenciasdelasdistintassustanciasadictivasalasquepuedenteneracceso.Medianteunametodo-logíacaracterizadaporser:activa(fomentandolapar-ticipacióndelalumnado),constructiva(serguíadeunbuenconocimiento)einteractiva(fomentandolacohe-sióndelgrupoyunabuenaalianzaconlaeducadoraqueloimparte).Constade9sesionesimpartidasaloscur-sosde5ºy6ºdeprimariaunavezalase-mana.Esteañolostemastratadoshansido:AUTOESTIMA–EMPATÍA-GESTIÓNDEEMOCIONES–COMUNICACIÓN–IGUALDAD-NUEVASTECNOLOGÍAS-TABACO-ALCOHOL.Pasamosacontinuación,adescribirmásenprofundi-dadloquesetrabajaencadasesión:Enlaprimerasesióndepre-testselesexplicaalosalumnosquéeslaAsociaciónVieiroycuálessulabor,seexponenlasnormasaaplicarduranteelprograma,cumplimentanuncuestionarioysehaceunadinámicadecohesióngrupal.53

PROGRAMAHABILIDADESEnlasesióndeAutoestima,setratadebuscarelau-toconocimientoparaqueaprendanaquererseyco-nocerseasímismos.Puestoqueelautoconocimien-toesimportanteparaayudaracomprendercómoreaccionamosenlasdistintassituaciones,cómofun-cionaryentendersemejorytenercontrolsobresupropiavida.Trabajamoslahabilidaddelaempatía,queeslacapacidaddelserhumanodeponerseenellugardelotro,ynosayudaalaadaptaciónemocional,yaqueaprendemosanocentrarennosotrosmismos,aquelloqueocurreanuestroalrededor.Lasperso-nasempáticas,desarrollanrelacionesmásricasconvínculosmásestrechosyunacomunicaciónmásefectiva.Esportanto,uncomponentefundamentaldelashabilidadessocialesylainteligenciaemocio-nal.Incluimoslagestióndeemocionesenelprogramaporqueparadesarrollarlainteligenciaemocionalenloschavalesdebemoscomprenderymanejarlasemociones.Alosniñoslesresultamuydifícilcontrolarlasemo-cionespuestoquenotienendemasiadasexperien-ciaspreviasniestrategiasdeabordaje.Concluimosportanto,queelconocimiento,comprensiónycon-troldelasemociones,esvitalporquenospermitenadaptarnos,comunicarnosydesarrollarnosenlasociedad.Enlaquintasesión,abordamoslaco-municación,puestoquetodoscompar-timoslanecesidaddeinteractuarconotraspersonas.Lacomunicaciónpuedeserenten-didacomoelpro-cesodeentenderycompartiralgu-naidea.54Nº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySaludTrans-mitimosunmensajenosóloatravésdeloquedecimos,sinodecómolode-cimos.Tantoatravésdellenguajeverbalcomodelnoverbal.Lasrelacioneshumanasselogranatravésdelacomunicación.Esteprocesoayudaalasperso-nasaexpresarsusideasylespermiteentendersusemociones.Comoresultado,podemosdesarrollarsentimientosyrelacionespositivasonegativas.

Enlosúltimosaños,hemosañadidountemamuyimportante,comoeseldelaigualdad.Desdeelnacimientoseconstituyelaidentidaddegénerodelapersona,yseestablecenlasbasessobrelasquesedesarrollarálapersonalidaddelin-dividuoysusvalores.Tratamosdeayu-darlesaidentificarsituacionesdediscrimi-naciónyherramientasparaevitarlas.Untemadegranrelevanciayactualidad,sonlasNuevasTecnologías,esporelloquelotratamosenelprograma.Nosepuedenegarlautilidadquelasnuevastecnologíasaportanencuantoaabrirnue-voscanalesinformativosycomunicativos.Nuncacomoanteslasnuevasgeneracionestuvieronasualcancetantainformaciónydeformatanrápidacomoahora.LasdenominadasNuevasTec-nologíasdelaInformaciónydelaComunicación(TICs)sonundistintivodelaépocaactualysehanconvertidoenherramientasesencialesenlasdife-rentesáreasdelavidacotidiana,académica,laboral,socialydeocio.Noobstante,todoellonoestáexen-toderiesgosyposiblescostespsicológicosparalaspersonasquedeunamanerauotracaenvíctimasdeunusodesmesuradodelasTICsodelasmalasintencionesdeotraspersonasyésteesnuestroob-jetivodeprevención.Finalmente,dentrodelostemasdecontenido,te-nemoseltabacoyelalcohol.Cuandohablamosdedrogas,todostenemosenmentelosnombresdealgunas:heroína,cocaína,drogasdediseñoycan-nabis,peropocospiensaneneltabacoyelalcohol.Estamosantedosdrogasmuyarraigadasenlascostumbressocialesyconunconsumomuyamplioentodoslossectoresdelapoblación.Creemosqueporestemotivoambasgeneranuninicioprecoz.Laadolescenciaesunaépocademuchoscambiostantofísicoscomointelectualesysociales.Lasprimerasexperienciasconlabebidayeltabaco,generalmente,suelendebersearazo-nesnegativastalescomofaltadeconfianzaenunomismopararelacionarse,transgredirlasprohibicio-nes,insatisfacciónconlosestudios,problemáticasfamiliares,imitacióndelgrupodeigualesylafaltadeconcienciadepeligrodeestasdossustancias,po-siblementeporquesonlegales.Eintentarprevenirqueestosucedaesunadenuestraslaboresfunda-mentalesconesteprograma.Laúltimasesión,depost-testconsisteencumpli-mentardenuevoelcuestionarioigualqueeldelpri-merdíayunatablaenlaquerecabamosinformaciónsobrelosconsumosqueyahayapodidorealizarelalumnado.Conestocerramoselprograma,desean-doquelainformacióncalehondoentrelosalumnosyhayamoslogradounabuenalabordeprevención.55

PRATICUMMaríadelPilarMataSecretariaVieiroConveniodecolaboraciónconlauniversidaddeACoruñaDentrodelconveniodecolaboraciónquelaAsociaciónAntidrogaVieiromantieneconlaUNIVERSIDADDEACORUÑApararecibirdedichaInstituciónlosalumnos/asparalareali-zacióndelpracticumIparacompletarsuformación,nuestraentidadrecibióadosalumnasdelgradodeeducaciónsocialparallevaracabosusprácticas:ÁngelaPenaTaiboyCristinaMuñizRegueira.Elobjetivodeestasprácticasconsisteenquelosalumnos/asrecibanunaadecuadaformaciónre-gladaenlaUniversidad,combinadaconlaprácticaadquiridaeneltrabajodesarrolladoenelcampoprofesional,queconstituyenunabasemássólidaparalaformaciónintegraldelestudianteuniversita-rio,capacitándolocorrectamenteparasuinserciónenelmundoocupacional.Porestemotivoyparaelcumplimientodelosob-jetivosformativosdelaUniversidaddeACoruñay56Nº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySaludparaapoyarlalabordelosprofesionalesqueatien-denlaformacióndelalumnado,Vieirorecibeañotrasañoaalumnos/asconelfindefacilitarleselprocesodeincorporaciónprofesionalhaciendodenexoentrelaUniversidadyelmundolaboral.Enlaactualidad,laAsociaciónVieiro,mantieneunconveniodecolaboraciónconlaUniversidadesdeACoruñaySantiagodeCompostelapararecibirdeestaInstituciónalosalumnos/asparalarealizacióndelpracticumdelosgradosdepsicologíayeduca-ciónsocial.Asimismotambiéntenemosunconveniodecola-boraciónparaelmismofinconelcentroTomásBarrosdeACoruña,conelIESAlfredoBrañasdeCarballoyelAyuntamientodeCambre.

ConcellodeLaxeD.JoséManuelMouzoCastiñeiraAlcalde-PresidenteConcellodeLaxeComosabemos,elconsumodedrogasconstituyeunproblemaextendidoatodoslospaísesyregionesdelmundo,porelquesevenafectadastodaslasclasessocialessinexclusióndeedades.Paraafrontarestarealidadsociallastareasdeconcienciación,informaciónyapoyoseconvier-tenenherramientasesencialesquecontribuyenalaresolucióndelosconflictosderivadosdeestetipodeadicciones.DesdeelConcellodeLaxequieroagradecerlealaAsociaciónVieirosutrabajoincansableenfa-vordeladefensayproteccióndelasociedadanteelconsumoyusodelasdrogas,yalmismotiempotransmitirlaimportanciadelosprogramasdeprevenciónytratamientoquellevanacaboparaposibi-litarlarecuperacióndelaspersonasyfamiliasafectadas.Porunavidasanawww.concellodelaxe.com

RúaDoctorFleming,69-15100Carballo981700010

HABILIDADESene.s.o.BelénÁlvarezPsicólogadeVieiroProgramadehabilidadessocialesenESOElProgramadeHabilidadesSocialesparaalumnadodeEducaciónSecundariaObliga-toriallevadoacaboporlaAsociaciónVieiroserealizaenelsegundotrimestredelcursoescolar.Durante9semanas,arazóndeunahoraparacadacurso,elalumnadoparticipaenlassesionesdeformaactiva.Enestecurso,hanaceptadoelProgramaelIESAlfredoBrañas,IESPargaPondaleIESMonteNeme,acogiendoaproximada-mentea900alumnosdelayuntamientodeCarballo.EntrelosobjetivosquesehanmarcadoenelProgramaseñalamoslossiguientes:◊Modificaromejorarhabilidadesbási-casdeinteracciónsocial,habilidadesparahaceramigosohabilidadespararesolverconflictos.◊Favorecereldesarrollodehabilidadesbá-sicasinternas:autoestima,asertividadygestióndeemociones.◊Prevenirconductasdeviolenciaentreelgrupodeigualesyfomentarlaigualdaddegénero.◊Informarsobrelasdistintassustan-ciasadictivas:efectosfísicos,psico-lógicosysusconsecuencias.◊Favoreceropcionesdeociolibresdeconductasnosaludables.◊Informaryorientarsobreaspectosrelacio-nadosconlasexualidad:manifestacionesfísicasypsi-cológicas,métodosanticon-ceptivos,valoresyprejuiciosdelasdistintasorientacionessexualesyenfermedadesdetransmisiónsexual.DesdeeliniciodelPrograma,lastemáticassehanmodificadobus-candolaadaptaciónalalumnado,alprofesoradoyalasnecesidadesdeambos.Enesteañoseharealizadounaunificacióndetemáticasparaloscursosde1ºy2ºdeESOyporotraparteparalosde3ºy4ºdeESO,altiempoqueseplanteancomounacontinuidadamedidaqueavanzanenestaamboscursos,lasdinámicasquesedesarrollanyloscontenidosex-plicativossondiferentesyadaptadosalaedaddelalumnadoy,especialmen-te,alascaracterísticasespecíficasdecadagrupo-clase.59

HABILIDADESENE.S.O.Lastemáticasimpartidasenestecursoacadémicofueronlossiguientes,enprimeroysegundodeESOsecomenzóconunpre-testparasaberelconoci-mientoinicialdelalumnadoyconlassiguientesse-siones:empatía,inteligenciaemocional,presióndegrupo,comunicación/escuchaactiva,resolucióndeconflictos,sexismo/prejuicios,tics,tabaco/alcohol/cannabisyseterminóconunpre-testparaverlaevolucióndeconocimientosadqui-ridos.EnterceroycuartodeEsosecomenzótambiénconunpre-testyconlassiguientessesiones:cohesióndegrupo,sustanciaslegales,sustanciasilegales,de-batemoral,presióndegrupo,igualdad/tolerancia,60Nº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySaludnntt,sexualidad/vih-métodosanticonceptivosyparaterminarcomoentodoslosprogramasconelpost-test.TrasloobservadoenelalumnadoenlosdosúltimosañosdelPrograma,sehaconsideradomuyimpor-tanteintroducirunaencuestadelaquesepuedanobtenerdatosdelusoqueelalumnadohacedelasnuevastecnologías.Sellevóacaboenlaprimerasesiónenuniónconelpre-test,loquenosaportómásinformaciónparapoderenfocarmejorlasesióndestinadaaesatemáticayaldesarrollodesusha-bilidadessociales.Estosdatos,aligualquelosíndi-cesdeconsumodesustanciaslegaleseilegalesylavaloraciónqueelalumnadohacedelProgramaseplasmaránenlamemoriaanualdelaAsociación.

61

HABILIDADESENE.S.O.62Nº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySalud

ConcellodeMalpicadeBergantiñosD.EduardoJ.PargaVeigaAlcalde-PresidenteConcellodeMalpicadeBergantiñosTodos/assomossusceptiblesdetenerennuestroentornoseresqueridosquecaiganenlaqui-meradelasilusionesartificialesyladegradaciónpersonal,inclusodecaerenlosmismos.Esunaresponsabilidadcolectiva,detodosytodas,lacontribucióndecididaparaevitarlasdro-godependenciasydevolverladignidadaquientengaelinfortuniodeperderlasreferenciaspersona-lesycolectivas.Vieiroesunejemplodededicaciónybuenhacer.Esunahonra,quecompartocontodos/asmal-picans/anas,derecogersuinvitaciónparacompartirestaslíneas.QuierotambiénaprovecharlaparareiterarelcompromisoInstitucionaldelAyuntamientodeMalpicadeBergantiñosysusgentesconlaingentetareaquedesarrollan.Porunavidasanawww.concellomalpica.com

¡COMPRAENPONTECESO!Osnososmercadosefeiras,osdetodaavida!!FeiradaTRABEosSÁBADOSMercadodeCORMEosVENRESConcellodePonteceso

HABILIDADESsocioemocionalesMiriamRomeroEducadoraSocialVieiroPROGRAMADEHABILIDADESSOCIOEMOCIONALESElprogramadehabilidadessocioemocionalesformapartedelaprogramaciónquedesdeViei-rosellevaacaboenelámbitoescolar,destina-doaadolescentesconedadescomprendidasentrelos12y16añosqueestáncursandolaenseñanzasecundariayqueseencuen-tranenplenoprocesodedesarrollofísico,emocionalysocial.Elmundodeladolescenteesunmundoquesetransforma,ten-so,desconocido,coninnume-rablesposibilidades.Lamayorpartedeelloscompartenciertonúmerodeexperienciasyproble-mascomunes:todossufrenloscam-biosfisiológicosycorporales;todosne-cesitanestablecersupropiaidentidadytodosdeseanabrirsecaminoenlavidacomomiembrosindependientesdelasociedad.Sinembargo,noto-dosseconfrontanconlasmismasexigenciasdesuambiente,ycadaadolescentereaccionademaneradistintaalexperimentarlosdiversoscambiosquesevanproduciendo.Laadolescenciaeselmomentoenelquelapersonaconsolidasuscompetenciasespe-cíficasysucompetenciaocapacidadgeneralfrentealmundo,alarealidad,alentornosocial,estable-ciendosuadaptaciónyajustes,sinodefinitivos,losmásduraderosalolargodelciclovital.Estaetapadeldesarrolloescrucial,yaqueenella,seconfigu-ranlosidealesdevida,quedespuésvanaconstituirlaidentidadpersonaladulta.Esenestecontexto,dondeserequiereunaedu-caciónemocionalysocialcuyoobjetivoesquelosalumnosylasalumnasadquieranhabilidadesprác-ticas,competenciasemocionalesyestrategiasparafomentarsudesarrollointegralysubienestar.EsportodoestoporloqueVieiroofreceelProgramadeHabilidadesSocioemocio-nalesalosinstitutosdelazona,yaqueeselcontextoescolar,juntoconelfamiliar,unadelasinstitucionesbásicasdesocializacióndelosadolescentes.Esteprogramaconsisteenlarealizacióndeuntallerdeaprendizajeteórico-prácticoconelobjetivodeaprenderomodificarlashabilidadessocioemocio-nalesdelosparticipantesatravésdelainstrucciónteóricadeconceptosclaveysupuestaenprácticaenelaulayfueradeella.65

HABILIDADESsocioemocionalesLashabilidadessocioemociona-lessonunconjuntodeconduc-tasaprendidasdeformanaturalquesemanifiestanensituacio-nesinterpersonales,porloquepuedenmejorarseoadquirirseconlapráctica.Elentrenamientomejoralashabilidades,estame-joraproporcionasatisfacción,yestasatisfacciónredundaenunaumentodelafrecuenciadelasconductasinterpersonales,queasuvezsirvedeentrenamien-to,cerrándoseasíuncírculoqueacabapormecanizarlasestrate-giasaprendidas,convirtiéndolasenhábitosdeconductaconso-lidados.Porelcontrario,lafalta66dehabilidadessocialesafectanegativamentealaautoestima,generandoansiedad,faltadeconfianzaeinhibiciónsocial,for-mandouncírculocerradogene-radordemalestar.Losobjetivosquepersigueesteprogramason:promoverelde-sarrollodelacompetenciain-terpersonaldelosalumnosyalumnas,identificarymanejarlasemociones,fomentarsuau-toestima,intervenirprecozmen-teyprevenirfuturosproblemasdeadaptación,desarrollarac-titudesdeconvivenciapositivaconelgrupodeigualesyconlosNº85|AÑO2018|www.vieiro.orgRevistadeInformaciónenDrogrodependencias,AdiccionesySaludadultos,facilitarelinicioyman-tenimientodelasrelacionesso-cialessatisfactorias,desarrollarcompetenciasparalaresolucióndeconflictos,etc.Aladquirirhabilidadessocioe-mocionales,elalumnadoesca-pazdemanifestartodounabani-codenuevoscomportamientos,entreellosmanifestarconductasdecarácterasertivo,tomarde-cisionesteniendoencuentalospropiosinteresesylosdelosdemás,yafrontarconflictosdeunaformaabierta,sincerayconrespeto.

ConcellodePontecesoD.XoséLoisGarcíaCarballidoAlcalde-PresidenteConcellodePontecesoLapalabracoloquial“yonki”parareferirseaundrogadictovienedelinglés“junkie”,derivadodelapalabra“junk”queenargotdelacallesignifica“basura”.Eltérminoesdetestableporquenadie,porservíctimadeladrogadicción,dejadeserpersona.TodaslaspersonasquevivimoshoyenlacomarcadeBergantiñoshemosconocidoaalguienquehaperdidounserqueridoenlasredesdelamalditadrogadicción.Eranpersonascomoustedycomoyo,personasdefamiliasnormalesycorrientesqueundíacayeronenlasredesdeladrogaparabeneficiodeunospocosqueselucrandelamuerteaje-na.GraciasaasociacionescomoVieiromilesdejóvenescadaañoennuestropaísdejandecaerenelabismodelaadicciónalosestupefacientes.EnnombredetodoslosvecinosyvecinasdelConcellodePontecesoquierolevantarrmeyaplaudirelesfuerzodeVieiroydetodaslaspersonasqueluchanadiarioporunasociedadjusta,igualitariaylibredelaexplotacióndelserhumano.QueridosamigosyamigasdeVieiro,eneseviajenuncacaminaréissolos.Porunavidasanawww.ponteceso.gal


ESTADODECUENTASJoséLuisVilaTesoreroESTADOdeCUENTAS31/12/2017GASTOSINGRESOSSubvenciónXuntaPaxsaño20166.000,00€XuntadeGalicia3ºPagoconcurrenciaprevención13.201,87€XuntadeGaliciaPagofinalSubv.201518.810,07€DiputacióndeACoruña12.191,54€SubvenciónFundaciónLuisCalvoSanz7.200,00€ObraSocial-LaCaixa8.000,00€PublicidadAnuario3.774,00€Socios25,00€TOTALINGRESOS69.202,48€SegurosSociales:ProgramasPaxs4.896,56€Salarios12.675,31€GASTOSGENERALES10.863,76€Materialinformáticoymantenimientoequipos803,55€Mobiliario6.308,46€Trofeos230,70€Recibosteléfono825,05€ComisionesBancarias275,00€MantenimientoPáginaWeb361,00€Publicidad50,00€CopiasenCopycar245,88€ImprentaEuropa:Materialdivulgativo105,32€Gastosdiversos:materialdeoficina,limpieza444,18€EsquelasyCorona1.214,62€ACTIVIDADESDEPREVENCION21.220,00€HabilidadesSociales:CSaludprimaria1.336,00€EscueladePadres/madres8.860,00€Habilidadesdevida:Secundaria8.512,00€HabilidadesSocioemocionales2.512,00€I.R.P.F357,90€Correos662,28€Gastosanuariocoste1.452,06€Pendientedepagohastael31/12/17Salariosyactividadespte.Finalización16.490,71€TOTALGASTOS69.202,48€69


